Ciąża i Poród

Występowanie. W całej Europie; w Polsce powszechnie.

Surowiec. Ziele bluszczyka — Herba Glechomae (syn. Herba Hederae terrestris).

Główne związki. Substancja goryczowa glechomina, związki garbnikowe ok. 7%, kwasy organiczne, cholina, olejek eteryczny 0,06%, sole mineralne.

Ziele bluszczyka unieczynnia częściowo toksyny bakteryjne i szkodliwe metabolity w przewodzie pokarmowym, utrudnia ich resorpcją oraz chroni wątrobę i zmniejsza jej przeciążenie. Przypuszcza się, że surowiec ma szczególne powinowactwo do błon śluzowych żołądka, jelit i dróg żółciowych, działa przeciwzapalnie, zwiększa ich odporność oraz zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń włosowatych/Pobudza również wydzielanie soku żołądkowego, ułatwia trawienie i przyswajanie składników pokarmów. Po podaniu wyciągu z ziela bluszczyka obserwowano zwiększony przepływ żółci przez przewody żółciowe i lepsze opróżnianie pęcherzyka żółciowego. Zewnętrznie działa łagodnie ściągające, przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie.

Zastosowanie. W mało nasilonej niewydolności wątroby, zmniejszonym wytwarzaniu żółci, niedokwaśności, nieżycie żołądka, jelit i dróg żółciowych, zaburzeniach trawiennych (brak apetytu, wzdęcia, ból brzucha, nieregularne wypróżnianie), pomocniczo — w kamicy żółciowej i niektórych schorzeniach skórnych. Zewnętrznie — w trądziku pospolitym, świerzbiączce, zapaleniu skóry, oparzeniu 1 stopnia. W lecznictwie ludowym jako środek w nieżycie górnych dróg oddechowych, kamicy moczowej, zapaleniu pęcherza i nawet w padaczce.

Krzew europejski, którego kwiaty i owoce zawierają wiele aktywnych biologicznie flawonoidów. Naparów i nalewek używa się w Europie do leczenia zaburzeń pracy serca, zwłaszcza tych o podłożu nerwowym, bezsenności i nadciśnienia. Rozszerzają i rozluźniają naczynia wieńcowe, obniżają ciśnienie krwi i poprawiają ukrwienie serca. Dają więc znakomite efekty w leczeniu i zapobieganiu chorobie wieńcowej. Czerwononiebieskie zabarwienie owoców głogu pochodzi od barwników: antocyjanidyn i proantocyjanidyn. Mają one silne właściwości przeciwutleniające, utrzymują w równowadze błony komórkowe i zwalczają infekcje.

Dostępny w sklepach ze zdrową żywnością, stanowi składnik mieszanek ziołowych.

Występowanie. W wielu krajach europejskich, zwłaszcza w Basenie Morza Śródziemnego. Również uprawiany.

Surowiec. Ziele siwca żółtego — Herba Glaucii flavi; służy też do otrzymywania alkaloidu glaucyny.

Główne związki. Liczne alkaloidy aporfinowe (m.in. glaucyna, protopina), goryczka (glaukopikryna), substancje śluzowe i żywicowe, sole mineralne.

Glaucyna jest zbliżona budową do papaweryny, a działaniem do kodeiny. W przewodzie pokarmowym wchłania się łatwo i szybko, dociera z prądem krwi do ośrodka kaszlu w rdzeniu przedłużonym, gdzie wywiera działanie depresyjne. Następuje wówczas zmniejszenie wrażliwości tego ośrodka i osłabienie lub nawet zniesienie odruchów kaszlowych. Wprawdzie działanie to jest nieco słabsze niż kodeiny, ale w przeciwieństwie do niej dawki lecznicze glaucyny nie mają wpływu na korę mózgową, nie obniżają progu reaktywności na bodźce psychiczne i bólowe, a przede wszystkim nie wywołują stanów narkotycznych. Nie mają również depresyjnego wpływu na ośrodek oddechowy i naczynioruchowy. Ponadto glaucyna wywiera nieznaczne działanie przeciw-skurczowe na mięśnie gładkie oskrzeli, a silniejsze na naczynia krwionośne, co tłumaczy się jej właściwościami adrenolitycznymi.

Działania uboczne. Stosowanie glaucyny przez dłuższy czas, nawet w dawkach leczniczych, może spowodować umiarkowany spadek ciśnienia tętniczego krwi, natomiast nie ma wpływu na motorykę jelit.